Damian Kozioł

1. Business & Process Architect | Transformation Consultant
2. 

Systemy zarządzania ISO

ISO czyli International Standard Organization jest międzynarodową organizacją zrzeszającą 164 krajowe organy normalizacyjne [Stan na dzień 23.07.2019r.]. ISO swój początek rozpoczyna  w 1946r. w Londynie, gdzie 65 delegatów będących przedstawicielami 25 państw zgromadzili się w Instytucie Inżynierów Budownictwa celem stworzenia międzynarodowej organizacji mającej na celu ujednolicenie i unifikację standardów przemysłowych na świecie. Od 1947r. ISO wydało 22 707 międzynarodowych standardów obejmujących praktycznie wszystkie dziedziny technologii i biznesu. Polskę w ISO reprezentuje Polski Komitet Normalizacyjny z siedzibą w Warszawie [www.iso.org]. Struktura ISO wzorowana jest na amerykańskiej organizacji, która ustala normy techniczne ANSI (American National Standards Institute) oraz na niemieckim instytucie standaryzacji DIN ( Deutsches Institut für Normung ) i złożona jest z komitetu głównego, komitetów technicznych, grup roboczych [Habelman 2015].

Do najpopularniejszych standardów ISO można zaliczyć m.in.:

• ISO 9001 – system zarządzania jakością,
• ISO 14001 – system zarządzania środowiskowego,
• ISO 27001 – system zarządzanie bezpieczeństwem informacji,
• ISO 50001 – system zarządzania energią,
• ISO 45001 – system zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy.

Charakterystyka systemu ISO 14001

System Zarządzania środowiskowego ISO 14001 jest system dobrowolnym, który może zostać wdrożony przez każdego rodzaju organizację – niezależnie od rodzaju produkcji, świadczonych usług czy gałęzi przemysłowej. Celem systemu zarządzania środowiskowego ISO 14001 jest umożliwienie organizacjom z różnych branż skorzystania z narzędzia umożliwiającego zmniejszenie presji antropogenicznej organizacji na środowisko naturalne wraz z uwzględnieniem potrzeb społecznych oraz ekonomicznych. Realizacja filozofii zrównoważonego rozwoju przez organizację posiadającą system ISO 14001 następuje poprzez: [Norma ISO 14001:2015]

• zmniejszenie wpływu organizacji na środowisko,
• pomoc w realizacji i wypełnieniu zobowiązań prawnych i innych aspektów  dotyczących zgodności z przepisami obowiązkowymi lub dobrowolnie przyjętymi,
• wzrost świadomości środowiskowej pracowników,
• zmniejszenie kosztów ochrony środowiska, dzięki czemu może prowadzić do zwiększenia efektywności ekonomicznej organizacji.

Szkieletem i podstawą funkcjonowania systemu jest działanie w oparciu o model Deminga tzw. model PDCA, który umożliwia ciągłe doskonalenie SZŚ jako całości lub jego poszczególnych elementów. Model składa się z czterech kolejno następujących po sobie procesów, które tworzą niekończący się system ciągłego doskonalenia:

• Faza I – Plan (ang. Zaplanować) – Etap ten polega na ustaleniu celów środowiskowych oraz zaplanowaniu wdrożenia SZŚ.
• Faza II – Do (ang. Wykonaj) – Część druga dotyczy fizycznej realizacji postanowień etapu I-go.
• Faza III – Check (ang. Sprawdź). Kolejna faza jest sprawdzeniem i weryfikacją poprawności tych wszystkich działań, które zostały wdrożone w etapie II.
• Faza IV – Act (ang. Działaj) – Ostatni etap jest zamknięciem cyklu i polega na wdrożeniu poprawek i likwidacji niezgodności wykrytych w fazie III oraz jednocześnie etapem poprzedzającym Fazę I w następnym cyklu.

Rys. Model Deminga.
Źródło: Opracowanie własne na podstawie normy ISO 14001:2015.

Starając się scharakteryzować system ISO 14001 należy zaznaczyć, że choć jest to system najważniejszy, ale jest tylko częścią całego zestawu norm środowiskowych wydanych przez ISO. Do rodziny norm ISO 14000 zalicza się następujące normy: [Fura 2011]

• ISO 14001 – najważniejsza norma zawierające wytyczne SZŚ, których spełnienie jest niezbędne do uzyskania certyfikatu. Norma ISO 14001 jest jedyną normą z rodziny 14000 podlegająca certyfikacji,
• ISO 14004 – dotyczy charakterystyki podstawowych zasad SZŚ,
• ISO 14010,14013,14015 – normy w zakresie wytycznych do audytów środowiskowych,
• ISO 14020, 14024 – ekoetykietowanie produktów,
• ISO 14031 – ocena efektów działalności środowiskowej,
• ISO 14040, 14043 – analizy cyklu życia produktu – LCA,
• ISO 14050 – słownictwo i definicje,
• ISO 14060 – dotycząca kwestii ekologicznych w zakresie normalizacji produktów.

Struktura normy SZŚ wg. ISO 14001 przedstawia się następująco: [Norma ISO 14001:2015]

1. Zakres normy
2. Powołania normatywne
3. Terminy i definicje
4. Kontekst organizacji
5. Przywództwo
6. Planowanie
7. Wsparcie
8. Działania operacyjne
9. Ocena efektów działalności
10. Doskonalenie

Struktura normy ISO 14001 zbudowana jest z 10 modułów, a jej szkielet rożni się od poprzedniej wersji ISO 14001:2004 tym, iż został zbudowany w tzw. strukturze ,,High Level”, innymi słowy struktura ISO 14001 została zintegrowana z innymi systemami zarządzania (m.in.: jakość, energia, bezpieczeństwo) tak, by w przypadku wdrażania więcej niż jednego systemu zarządzania norm ISO organizacja mogła prościej i szybciej integrować systemy ze sobą.

1. Zakres normy – w swojej treści odnosi głównie się do dwóch aspektów:
   1. Wyników wdrożenia SZŚ, które jak podaje norma to poprawa środowiskowych efektów działalności, wypełnienie zobowiązań dotyczących zgodności, osiąganie celów środowiskowych.
   2. Obszaru organizacyjnego w ramach którego norma może zostać wdrożona. Norma może zostać wdrożona przez każdą organizację lub przez jej część oraz może zostać wdrożona w całości lub w części, jednak z zastrzeżeniem, iż deklaracja organizacji o zgodności z normą, może odbywać się jedynie przy wdrożeniu całej normy.
2. Powołana normatywne – Norma ma charakter dobrowolny i nie odwołuje się bezpośrednio w swojej treści do żadnych aktów prawnych, natomiast pośrednio ze wszystkimi środowiskowymi aktami prawnymi jest powiązana, bowiem aby wdrożyć i certyfikować system SZŚ ISO 14001 należy spełniać wszystkie obowiązki nałożone na organizację przez ustawodawcę.
3. Terminy i definicje – Rozdział III normy opiera się na precyzyjnym i dokładnym wyjaśnieniu wszystkich istotnych definicji i pojęć używanych w normie. Definicje i terminy są pogrupowane na 4 podgrupy:

• organizacji i przywództwa,
• planowania,
• dotyczące wsparcia i działań operacyjnych,
• dotyczące oceny efektów działalności i doskonalenia.

Dla zrozumienia filozofii  SZŚ ISO 14001:2015 warto odnieść się do kilku kluczowych definicji w normie zawartych w rozdziale III:

System Zarządzania Środowiskowego – „część systemu zarządzania wykorzystywana do zarządzania aspektami środowiskowymi, spełnienia zobowiązań dotyczących zgodności oraz odniesienia się do ryzyk i szans.”

Na podstawie powyższej definicji można odczytać ideę SZŚ zgodnego z filozofią zrównoważonego rozwoju. Norma ISO 14001 traktuje SZŚ jako cześć większego systemu zarządzania organizacją, innymi słowy każda organizacja powinna prowadzić swoją działalność na zasadach zrównoważonego rozwoju (tj. równoczesnego dbania o wzrost ekonomiczny, sprawy społeczne oraz minimalizować wpływ na środowisko). Norma ISO 14001 ma być jednym z tych 3 filarów zrównoważonego rozwoju  w organizacji.

Polityka środowiskowa – „zamierzenia i ukierunkowanie organizacji dotyczące środowiskowych efektów działalności wyrażone poprzez najwyższe kierownictwo.”

Polityka środowiskowa powinna charakteryzować się 5 elementami:

• jest adekwatna do kontekstu organizacji, jej podstawowej działalności oraz skali wpływów środowiskowych,
• jest podstawą do wyznaczania celów środowiskowych w ramach SZŚ,
• zawiera zobowiązania do m.in. minimalizacji i zapobiegania postawania zanieczyszczeniom,
• zawiera zobowiązanie do spełniania wymogów prawnych lub innych wymagań dobrowolnie przyjętych przez organizację,
• zwiera zobowiązanie do ciągłej poprawy SZŚ.

Polityka środowiskowa jest podstawowym dokumentem wyznaczającym kierunki rozwoju SZŚ. Powinna zostać zaakceptowana przez najwyższe kierownictwo organizacji oraz zakomunikowana stronom zainteresowanym (m.in.: wszystkim pracownikom, partnerom biznesowym, dostawcą, podwykonawcą, klientom) oraz upubliczniona na witrynie internetowej. W sensie deklaratywnym również stanowi zobowiązanie organizacji do ciągłej poprawy efektów działań środowiskowych, zobowiązanie do spełniania wymogów prawnych lub innych wymagań dobrowolnie przyjętych przez organizację oraz powinna zawierać zobowiązanie do minimalizowania powstawania zanieczyszczeń.

Aspekt środowiskowy – „element działań lub wyrobów lub usług organizacji, który wzajemnie oddziałuje lub może oddziaływać na środowisko.”

Aspekt środowiskowy jest obszarem aktywności organizacji, która wpływa na środowisko. Poprawna identyfikacja aspektów jest jednym z kluczowych elementów dobrze działającego SZŚ, ponieważ na podstawie wyznaczonych aspektów organizacja formułuje cele i zadania środowiskowe mające na celu zmniejszenie negatywnego wpływu na środowisko.

Do przykładowych aspektów zidentyfikowanych przez organizację mogą należeć:

• emisja zanieczyszczeń (gazy, pyły),
• powstawanie odpadów,
• powstawanie ścieków,
• wykorzystywanie surowców i zasobów naturalnych,
• hałas.

Organizacja w pierwszej kolejności stara się identyfikować wszystkie aspekty środowiskowe, następnie na podstawie ustalonych kryteriów istotności wyznacza te  o największym wpływie na środowisko – tzw. aspekty znaczące. Zespół wdrażający system może wyróżnić kilka podziałów przy identyfikacji aspektów:

Podział ze względu na miejsce/ podmiot wytwarzania aspektu:

• aspekt bezpośredni – powstający w wyniku bezpośredniego funkcjonowania organizacji,
• aspekt pośredni – występujący na skutek działań i funkcjonowania np. dostawców, podwykonawców (np.: zakup wyrobów stanowiących materiał produkcyjny od dostawcy i związana z tym emisja z transportem materiałów)

Podział ze względu na czas występowania:

• aspekty bieżące, które związane są z aktualną działalnością organizacji,
• aspekty przeszłe, tj. takie, które występowały kiedyś, ale w momencie identyfikacji nie występują, ale ich przeszła działalność może mieć wpływ na aktualny stan środowiska (np.: zanieczyszczona w przeszłości gleba zakupiona pod dalsze inwestycje organizacji),
• aspekty przyszłe pewne – tj. takie, które na moment identyfikacji nie występują, lecz z dużą pewnością można stwierdzić, że w przyszłości bliższej lub dalszej będą miały wpływ na środowisko (np.: zaplanowana rozbudowa zakładu produkcyjnego)

Podział ze względu na warunki w jakich powstaje aspekt środowiskowy:

• warunki normalne – nie odbiegające od warunków codziennej działalności organizacji),
• warunki nietypowe,
• warunki awaryjne.

Istotnym jest zauważyć różnicę między warunkiem nietypowym, a awaryjnym  – aspekty powstające w warunkach nietypowych dają się przewidzieć i kontrolować (np. hałas  w przypadku budowy lub remontu hali produkcyjnej), natomiast aspekty powstałe  w wyniku sytuacji awaryjnych są trudniejsze do przewidzenia, a działanie organizacji wobec aspektów awaryjnych będzie sprowadzało się do likwidacji i redukcji negatywnego ich wpływu na środowisko, lecz nie na zapobieganiu ich powstania [https://www.certios.pl].

Wpływ na środowisko – zmiana w środowisku, zarówno niekorzystna, jak i korzystna, która w całości lub częściowo jest spowodowana aspektami środowiskowymi organizacji.

Wpływ na środowisko jest skutkiem aspektu środowiskowego, który jest przyczyną zmiany w środowisku.

4. Kontekst organizacji – Określenie kontekstu organizacji polega wg normy ISO 14001 na zidentyfikowaniu wszystkich czynników, zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych – które mają wpływ na zdolność organizacji do realizowania jej celów SZŚ. W ramach ustalania kontekstu organizacji istotnym elementem jest ustanowienie zakresu wdrażanego SZŚ. Poprzez zakres SZŚ należy rozumieć zarówno obszar fizyczny organizacji oraz jej oddziałów/jednostek (granice fizyczne) ale również własne wyroby i usługi oraz uprawnienia w zakresie nadzoru i możliwości wpływu w kontekście cyklu życia wyrobu.
5. Przywództwo – W ramach rozdziału V norma odnosi się do obszarów związanych w wyznaczeniem kierunku rozwoju wdrażania SZŚ, które są fundamentem poprawnego działania systemu. Najwyższe kierownictwo jest obciążone odpowiedzialnością za skuteczność wdrożenia SZŚ oraz podejmowania innych działań które mają wpływ na funkcjonowanie SZŚ w organizacji. Do takich działań można zaliczyć m.in.:

• zintegrowanie SZŚ z ogólną strategią organizacji,
• zapewnienie zasobów niezbędnych do wprowadzenia systemu w organizacji,
• nadzór nad wynikami systemu,
• delegacja obowiązków wynikających z ustanowienia i utrzymywania systemu.

Norma podkreśla istotnie funkcję najwyższego kierownictwa, które zobowiązane jest do ustanowienia, wdrożenia i utrzymania polityki środowiskowej w przyjętym przez organizacje zakresie.

6.Planowanie – W ramach rozdziału VI norma przedstawia wytyczne w jaki sposób organizacja powinna planować swoje działania wobec wdrożenia SZŚ. Planowane działania organizacji powinny dotyczyć kluczowych obszarów w zakresie m.in:

• zidentyfikowanych aspektów środowiskowych,
• zidentyfikowanych wymagań dotyczących zgodności,
• określonych ryzyk i szans.

Organizacja powinna zaplanować cele środowiskowe oraz drogę jak zaplanowane cele środowiskowe osiągnąć. Cele środowiskowe powinny uwzględniać aspekty środowiskowe, wymagania dotyczące zgodności oraz szanse i ryzyka. Zgodnie z normą każdy cel środowiskowy powinien być:

• zintegrowany z polityką środowiskową,
• możliwy do zmierzenia,
• monitorowany,
• upowszechniony,
• uaktualniany jeżeli to wymagane.

W zakresie drogi do osiągnięcia celów środowiskowych organizacja powinna odpowiedzieć na 5 kluczowych pytań wg normy :

• co ma być wykonane,
• czy, a jeżeli tak to jakie zasoby mogą być potrzebne,
• kto jest odpowiedzialny za dany cel / cele,
• jaki jest termin zakończenia,
• jak organizacja będzie weryfikować czy cel został osiągnięty, jakie zostaną przyjęte wskaźniki, mierniki w kontekście oceny realizowanych celów.

7. Wsparcie – Rozdział VII odnosi się do wszystkich tych zasobów, które powinny zostać zidentyfikowane oraz zapewnione w procesie ustanawiania, wdrożenia, utrzymywania i ciągłego doskonalenia SZŚ. Zasoby jakie organizacja powinna zapewnić to m.in.:

• kompetencje kadry odpowiedzialnej za SZŚ,
• świadomość pracowników znaczenia SZŚ, konsekwencji braku zgodności, korzyści zgodności z systemem oraz znaczenia ich wkładu w minimalizację negatywnego oddziaływania na środowisko,
• właściwą komunikację wewnętrzną pomiędzy wszystkimi osobami i poziomami w zakresie dotyczącym SZŚ,
• właściwą komunikację zewnętrzną ze wszystkimi stronami zainteresowanymi.

8. Działania operacyjne – To działania, które określają kroki jakie organizacja powinna podjąć aby osiągnąć cele środowiskowe na poziomie operacyjnym (wdrożenie procedur, ustanowienie kryteriów operacyjnych, nadzór nad procesami) oraz odnoszą się do reakcji i gotowości na wypadek sytuacji awaryjnych.
9. Ocena efektów działalności – IX-ty rozdział opisuje sposoby sprawdzania postępów efektach działalności środowiskowej poprzez:

• monitorowanie, pomiary, analiza i ocenę,
• audyt wewnętrzny,
• przegląd zarządzania.

10. Doskonalenie – Ostatni rozdział mówi o sposobie ciągłego doskonalenia, które jest jedną z kluczowych zasad SZŚ wg ISO 14001. Wszystkie spostrzeżone niezgodności, obszary do poprawy i inne mniejsze czy większe uchybienia od systemu wykryte podczas monitoringu, pomiarów czy audytów powinny zostać rozwiązane i zlikwidowane lub powinien zostać wykonany plan ich likwidacji, tak aby przed kolejnym cyklem zgodnie z modelem Deminga – organizacja była „udoskonalona” o wykryte nieprawidłowości.
    

    
    

Geneza  powstania

System ISO 14001 w swojej pierwszej wersji został wydany w 1996r. Powstawanie systemu był wypadkową dwóch niezależnych procesów. Pierwszym procesem była ewolucja myśli proekologicznej oraz związany z tym sposób rozumienia wpływu człowieka na środowisko, który doprowadził do powstania koncepcji zrównoważonego rozwoju. Drugi czynnik dziejący się niezależnie dotyczył rozwoju systemów zarządzania jakością. W związku z szerokim rozwojem produkcji z początkiem XX w. można wyróżnić cztery etapu rozwoju postrzegania jakości prowadzące do kompleksowego zarządzania jakością: [Fura 2011]

• inspekcja jakości,
• kontrola jakości,
• zapewnienie jakości,
• strategiczne zarządzanie jakością.

Na podstawie rozwoju zarządzania jakością Brytyjski Instytut Standaryzacji stworzył normę BS 5750, która została opublikowana w 1979r. jako pierwsza norma zarządzania jakością będąca podstawą wydania kilka lat później norm z rodziny ISO 9000 (1987r.) Rosnącą popularność norm ISO 9000 była bodźcem do przeniesienia filozofii zarządzania jakością w przedsiębiorstwie do tworzonego systemu ISO 14001 mającego na celu pomoc w zarządzaniu obszarami środowiskowymi oraz na zmniejszeniu oddziaływania na środowisko.  Pierwsze wydanie ISO 14001 nastąpiło w 1996r. a po dwóch latach Polski Komitet Normalizacyjny przyjął ISO 14001 jako normę obowiązującą w Polsce (PN-EN ISO 14001:1998). Po upływie 8 lat od 1996 znowelizowano ISO 14001 do nowszej wersji w listopadzie 2004r. [Fura 2011]. Ostatnia aktualizacja przypada na rok 2015.

Zasady wdrożenia i certyfikacji systemu ISO 14001

Proces uzyskania możliwości posługiwania się certyfikatem ISO 14001 można podzielić na zasadnicze dwa etapy:

• wdrożenie systemu w organizacji,
• certyfikacja wdrożonego systemu.

Etap I polega na implementacji normy ISO 14001 do codziennego funkcjonowania organizacji. Etap ten może przebiegać na dwa sposoby – albo organizacja może starać się wdrożyć system samodzielnie albo może skorzystać z pomocy z zewnętrznej firmy konsultingowej. Istotne aby nadmienić, iż w przypadku skorzystania z rozwiązania konsultacji przy wdrożeniu z zewnętrzną firmą – organizacja ma wolny wybór w zakresie doboru kontrahenta. System ISO 14001 nie reguluje tego kto ma wdrażać system, nie są wymagane żadne formalne certyfikaty, uprawnienia ani doświadczenie osoby/ osób odpowiedzialnych za wdrożenie. Sytuacja jest inna w przypadku, gdy organizacja chce certyfikować system ISO 14001. Etap II może zostać wykonany tylko przez podmioty, które uzyskały akredytację. W Polsce jednostką udzielającą akredytacji jest Polskie Centrum Akredytacji. Obecnie akredytację od PCA w zakresie certyfikacji ISO 14001 posiada w naszym kraju 21 podmiotów[1], są to [https://www.pca.gov.pl]:

• Polski Rejestr Statków S.A. Biuro Certyfikacji Systemów Zarządzania
• Polskie Centrum Badań i Certyfikacji S.A. Zakład Certyfikacji Systemów Zarządzania
• Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego Centrum Certyfikacji Jakości
• Polska Izba Handlu Zagranicznego Certyfikacja Sp. z o.o.
• Urząd Dozoru Technicznego Jednostka Certyfikująca Systemy Zarządzania UDT-CERT
• Bureau Veritas Polska Sp. z o.o.
• PCC-CERT Sp. z o.o. Sp. K.
• Główny Instytut Górnictwa
• DQS Polska Sp. z o.o.
• TUV Nord Polska Sp. z o.o.
• Transportowy Dozór Techniczny
• TUV Rheinland Polska Sp. z o.o.
• Polska Akademia Jakości Cert Sp. z o.o.
• ISOCERT Sp. z o.o. sp.k.
• Ośrodek Badań, Atestacji i Certyfikacji OBAC Sp. z o.o.
• DEKRA Certification Sp. z o.o.
• PNG Sp. z o.o.
• Pomorskie Centrum Certyfikacji Sp. z o.o.
• GCS Quality Sp. z o.o.
• IQS CERT Sp. z o.o.
• GEM CERT E. Niegowska Sp. J.

Organizacja może wybrać którykolwiek z podmiotów z listy akredytowanych na podstawie wewnętrznych kryteriów (m.in.: cena, doświadczenia). Każdy z w/w listy ma możliwość wydać certyfikat na zgodność z systemem ISO 14001, który będzie ważny również w innych krajach, które są stowarzyszone w Międzynarodowym Forum Akredytacji (ang: International Accreditation Forum). Uznanie akredytacji jednostki certyfikującej innego państwa jest możliwe dzięki porozumieniu wzajemnym – tzw.: porozumienie MLA (Multilateral Recognition Arrangement), które opiera się na równoważności programów akredytacyjnych jednostek zrzeszonych w IAF [https://www.pca.gov.pl]. Na podstawie powyższego można uznać, że w Polsce możliwość wydawania akredytowanych certyfikatów ISO posiada więcej organizacji niż akredytacji udzielonych przez PCA, przykładem takim może być Quality Austria  Polska z Mikołowa czy BSI (British Standard Institution) z Warszawy, które nie posiadają akredytacji uzyskanej od PCA, lecz na polskim rynku funkcjonują na podstawie akredytacji wydanej przez  Akkreditierung Austria dla Quality Austria Polska oraz przez United Kingdom Accreditation Service dla BSI . W związku z porozumieniem MLA certyfikaty obu podmiotów są tak samo ważne jak certyfikaty wydane przez jednostki akredytowane przez Polskie Centrum Akredytacji. Brak jest jakiegokolwiek rejestru, który określałby liczbę wszystkich akredytowanych podmiotów funkcjonujących na terenie Polski, co uniemożliwia dokładne określenie ile organizacji posiada uprawnienia do certyfikacji systemu.

Rys. Schemat wdrożenia ISO 14001.
Źródło: Opracowanie własne.

Popularność systemu w Polsce

W związku z ciągłym wzrostem świadomości środowiskowej mieszkańców Polski w zakresie wpływu człowieka na środowisko można przypuszczać, iż popularność SZŚ w tym ISO 14001 będzie wzrastać w najbliższych latach. Drugim powodem na podstawie którego można sądzić, iż zainteresowanie SZŚ będzie większe jest wolny rynek i funkcjonująca tam konkurencja i walka o klienta. Marginalne traktowanie przez  organizacje kwestii środowiskowych i brak wdrożonego SZŚ skorelowany  z rosnącą świadomością społeczeństwa może powodować, iż klient zarówno indywidualny oraz biznesowy (kontrahent/ dostawca/ podwykonawca) będzie z rynku wybierał te podmioty, które poważnie traktują wymagania środowiskowe i starają się ograniczać swój wpływ na środowisko. Klient może zweryfikować bardzo szybko kwestię podejścia organizacji do ochrony środowiska, bowiem zazwyczaj każda organizacja wdrażająca jakiś SZŚ chętnie umieszcza logotyp systemu na swoich produktach czy stronie internetowej, a brak takiego znaku może skłaniać klienta do dalszych poszukiwań. Obecnie coraz częściej spotyka się, iż duże organizacje posiadające SZŚ w ramach nawiązywania nowych kontraktów gospodarczych określają posiadanie SZŚ przez partnera biznesowego jako jedno z wymagań niezbędnych do nawiązania współpracy.

Międzynarodowa Organizacja Standaryzacyjna – ISO corocznie publikuje dla najpopularniejszych norm systemów zarządzania zestawienie ilości aktualnie wydanych certyfikatów w danym kraju. Ostatni dostępny raport jest za rok 2017r. i podaje, że aktualnie ważnych certyfikatów w 2017r. w Polsce było 2885.

Wykres. Ilość corocznie aktualnych certyfikatów ISO 14001 w Polsce.
Źródło: Opracowanie własne na podstawie raportu ISO za rok 2017 [https://isotc.iso.org].

Pierwszy certyfikat ISO 14001:1996 został wydany w Polsce w 1999r., od 20 lat obserwowana jest tendencja wzrostowa. Odnotować należy spadek liczby certyfikatów  w 2017r. w porównaniu z 2016r. (3184) o 299 certyfikatów. Jest to najwyższy spadek w całej historii ISO 14001 w Polsce. Trudno oszacować na podstawie tego znacznego spadku czy jest to wynikiem spadku zainteresowania kwestiami środowiskowymi czy być może spadek jest spowodowany innymi czynnikami, takimi jak nowelizacja normy z 2015r. w wyniku której organizacje posiadające ISO 14001:2004 miały 3 lata, do 2018r. na aktualizację swoich systemów z wersji 14001:2004 na 14001:2015. Raport za rok 2018r. powinien przynieść odpowiedź czy spadek certyfikatów będzie postępował czy być może nastąpi powrót tendencji wzrostowej i spadek o prawie 300 certyfikatów był skutkiem nowelizacji normy, a część organizacji nie zdążyła przed czasem zaktualizować własnego systemu do nowej wersji.

[1] Stan na 30.09.2019r.