Zdarzenia początkowe procesu nadrzędnego w BPMN

Zdarzenia początkowe wskazują gdzie i jak dany proces się zaczyna – w związku z tym nie posiadają dochodzącego przepływu sekwencji, jedynie wychodzące. Oznaczają początek procesu, na modelach prezentowane są za pośrednictwem okręgu z pojedynczą, niepogrubioną krawędzią. Są opcjonalne, tzn.: możliwe jest modelowanie procesów bez użycia zdarzeń początkowych, jedocześnie dla czytelności i przejrzystości diagramów – zaleca się ich stosowanie. Jeżeli zostało użyte zdarzenie początkowe jakiegoś typu powoduje to konieczność użycia zdarzeń końcowych. W procesie nadrzędnym (głównym) może występować więcej niż jedno zdarzenie początkowe.

 

W procesie głównym wyróżniamy 7  rodzajów zdarzenia początkowych:

1. Nieokreślone
2. Komunikat
3. Czasowe
4. Warunkowe
5. Sygnał
6. Złożone
7. Złożone równoległe

 

 

 

1. Zdarzenie początkowe: Nieokreślone. Zdarzenie początkowe są oznaczane kółkiem, bez żadnego symbolu w środku.

Zdarzenie początkowe typu nieokreślonego stosujemy wtedy, gdy:

• Zdarzenie startowe nie kwalifikuje się jako żaden z innych typów, a chcemy wskazać zdarzenie początkowe,
• Nie ma konieczności wskazywania konkretnego typu,
• Nie chcemy zawierać informacji o typie zdarzenia,
• Chcemy zasugerować, że właściciel konkretnego toru/ basenu rozpoczyna proces z własnej woli.

Zdarzenia początkowe typu nieokreślonego nie definiują konkretnego warunku lub zdarzenia inicjującego. Pozwalają na bardziej ogólną reprezentację rozpoczynającego się procesu, który może być uruchamiany z różnych powodów.

 

 

 

2. Zdarzenia początkowe: Komunikat. Zdarzenia typu komunikat są oznaczone jako kółko z kopertą wewnątrz.

Proces nadrzędny uruchamiany jest na podstawie komunikatu pochodzące od innego uczestnika procesu tj.: spoza basenu. Komunikatem może być email, telefon, list czy szeroko pojęta informacja.

Przykładem zdarzenia o typie komunikat jest wniosek kredytowy, który jest wysyłany do banku przez klienta/ wnioskodawcę.

 

Komunikat jest zawsze informacją pochodzącą z innego basenu ( innego uczestnika procesu).

 

 

 

3. Zdarzenie początkowe: Czasowe. Zdarzenia czasowe zawierają w sobie ikonę zegara.

Proces przy użyciu zdarzenia czasowego zostanie uruchomiony w chwili, gdy nastąpi określony moment w czasie, może być konkretna data, np.: 15.07.2024r. Godz. 22:35 lub pewien cykl, np.: każdy czwartek godz. 17:00.

Przykładem zdarzenia o typie czasowym może być wyzwalacz inicjujący generowanie raportów codziennie o godz. 18 00.

 

 

 

4. Zdarzenia początkowe: Warunkowe. To zdarzenie jest symbolizowane w środku z kartką papieru.

Proces przy pomocy zdarzenia warunkowego uaktywni się w momencie spełnienia jednego, konkretnego warunku, np.:

• Saldo poniżej 500 PLN,
• 5 dni od dnia spłaty,
• Poniżej 7 stopni celcjusza.

Przykładem zdarzenia o typie warunkowym jest temperatura,  a dokładniej jej wysokość, jeżeli w pomieszczeniu temperatura wzrośnie powyżej 25 stopni, wówczas zostanie spełniony warunek aktywujący proces i klimatyzacja zostanie uruchomiona.

 

 

 

5. Zdarzenia początkowe: Sygnał. Tego typu zdarzenia ma symbol trójkąta wewnątrz.

Proces zostanie uruchomiony w momencie gdy od innego procesu nadejdzie sygnał.

Uwaga:

Sygnał, to nie to samo co komunikat, który jest wysyłany od i do konkretnego odbiorcy, sygnał natomiast, to informacja, która może trafiać do wielu odbiorców/ procesów, jest to informacja puszczona w ,,eter”, np.:

• Alarm przeciwpożarowy,
• Ogłoszenie o pracę,
• Ogłoszenie o sprzedaży samochodu.

Przykładem procesu rozpoczynającego się od zdarzenia typu sygnał jest proces ewakuacji. Sygnał w postaci alarmu nie trafia do konkretnej grupy, lecz do wszystkich – osób przebywających w budynku, osób na zewnątrz w pobliżu, służb BHP.

 

 

 

6. Zdarzenie początkowe: Złożone (Wielozdarzenie). Zdarzenia z tym zastosowaniem zawierają w sobie pięciokąt.

Proces zostanie uruchomiony w sytuacji, gdy jeden z kilku warunków zostanie spełniony. Zdarzenie złożone jest podobne do zdarzenia warunkowego, jednakże z tą różnicą, że w zdarzeniu warunkowym – mamy tylko jeden warunek możliwy do spełnienia, w zdarzeniu złożonym może być ich kilka.

Proces zamykania polisy może zostać aktywowany na podstawie 1 z 3 warunków, tzn., jeżeli dojdzie do rezygnacji z  polisy lub sprzedaży samochodu lub kradzieży samochodu – polisa zostanie zamknięta, nie ma znaczenia, który z tych warunków zostanie spełniony.

 

 

 

7. Zdarzenie początkowe: Złożone równoległe  (Wielozdarzenie równoległe). Typ zdarzenia równoległego symbolizowany jest poprzez znak plusa w kółku.

Wielozdarzenie równoległe uruchomi proces w momencie, gdy wszystkie zdefiniowane warunki dla procesu zostaną spełnione.

Proces rozmów rekrutacyjnych rozpocznie się w momencie w którym kandydaci będą spełniać wszystkie warunki podane w ogłoszeniu o pracę – będą posiadać znajomość angielskiego, prawo jazdy kat. B, aktualne badania oraz mieć wydane zaświadczenie o niekaralności.

 

 

 

Podsumowanie:

1. Zdarzenie początkowe nieokreślone: Reprezentuje sytuację, w której nie ma potrzeby definiowania typu lub chcemy podkreślić, że odpowiedzialność rozpoczęcia leży w gestii właściciela toru.
2. Zdarzenie początkowe komunikatu: Inicjowanie procesu na podstawie otrzymanego komunikatu od zewnętrznego uczestnika (email, telefon, fax, list, teams itp.).
3. Zdarzenie początkowe czasowe: Oznacza rozpoczęcie procesu w określonym punkcie czasowym.
4. Zdarzenie początkowe warunkowe: Rozpoczyna proces w zależności od spełnienia konkretnego warunków.
5. Zdarzenie początkowe sygnał: Inicjowanie procesu na podstawie otrzymanego sygnału ( informacji nie skierowanej do konkretnego, zdefiniowanego odbiorcy, a puszczone w ,,eter” ).
6. Zdarzenie początkowe złożone: Reprezentuje możliwość rozpoczęcia procesu po spełnieniu jednego z kilku zdefiniowanych warunków.
7. Zdarzenie początkowe złożone równoległe: Pozwala na rozpoczęcie procesu przy jednoczesnym spełnieniu wszystkich zdefiniowanych warunków.